- Sats meir på velferdsordningane

Bente Dankertsen i Standvik har jobba deltid som avløysar i over 40 år. I dag er ho fast avløyser hos ein mjølkebonde, i tillegg til litt jobb for andre bønder. Ho er utdanna agroteknikar og arbeider som biletkunstnar og salmakar i tillegg til å vera avløysar. Jobben som avløysar er både givande og meiningsfull, meiner Dankertsen.

- Eg trivast svært godt med dette yrket. Jobben er allsidig og motiverande, og eg vil halda fram i yrket så lenge eg kan, seier Dankertsen. Men ho er uro over rekrutteringa til yrket, særleg til å ta over familiebruk med mjølk, og meiner velferdsordningane må prioriterast høgare i tida framover.

Ser på foreldra

- Ungane ser korleis foreldra har hatt det, med lite ferie og fritid når andre har vore på ferie. Dei vil ikkje ha det slik sjølve, og dette påverkar nok mange sitt yrkesval. Unge folk vil ha meir ordna arbeidstid, med faste frihelgar og ferieveker. Skal ein få unge folk til å overta gardsbruk må avløysarordninga bli betre, seier ho.

Avløysaren er særleg uroa over utviklinga i mjølkesektoren, både i Hordaland og andre fylke, fordi det er mange som ikkje vil halda fram med mjølk.

Ikkje fri som andre folk

Dei siste åra har partane prioritert ein auke i satsane for avlønning ved ferie/fritid og sjukdom, men framleis er det eit etterslep frå tidlegare år. Når tilskota ikkje har same utvikling som løn- og prisutviklinga, vil verdien av tilskotet bli dårlegare.

- Resultatet blir at mange bønder ikkje tek seg råd til å bruka denne tenesta. Bønder treng ordna fritid som andre yrkesgrupper, helgar dei har fri til å reisa på hytta eller andre stader. No blir det gjerne til at far blir heime og arbeider i helga, medan mor reiser på helgetur med borna, seier ho og legg til:

- Bøndene burde få eit visst tal med fridagar i året. Nokre stader er det også eit stort problem å få tak i avløysarar. Det er vanskeleg å få unge folk til å gå inn i dette yrket, og mange av dei som går inn i yrket forsvinn vidare til andre og betre betalte jobbar. Det har ført til stort gjennomtrekk i yrket.

Stort ansvar

Det er ein del utlendingar som no arbeider som avløysarar i Norge. Bente Dankertsen meiner mange av desse er flinke og arbeidssomme, men at det kan oppstå språkproblem. Ein del snakkar engelsk, men det er ikkje alle bønder som er vane med å forklara ting på engelsk.

- Det kan føre til at somme bønder kvir seg for å overlata ansvaret til personar dei ikkje klarer å kommunisera med. Det er mykje ansvar som følgjer med jobben, med kalving og lamming, og det er også mykje teknikk og utstyr ein skal ha kontroll på.

 Sjå nærare på heile systemet

I førre Regjeringsperiode blei satsane for avløysing ved ferie og fritid auka med 22 prosent, sjukdom med 41 prosent og tidlegpensjonsordninga med 11 prosent. I tillegg blei den kommunale landbruksvikarordninga avvikla og erstatta med ei landsdekkjande ordning i regi av Norske landbrukstenester. Berre ei utbetaling i året kan og bt på utfordringar for somme bønder. Jordbrukets forhandlingsutval foreslår no å innføra ei ekstra dokumentert utbetaling i februar, med søknad i august.

- Eg synest ein må sjå nærare på heile systemet. Sjå om det fungerer. Ofte må ektefellen inn å ta mjølkestellet ved sjukdom, fordi ein ikkje får tak i andre avløysarar på kort varsel. Men det er ikkje alle som har ei kone som kan stille opp på kort varsel. Det burde komma på plass ein sikrare beredskap ved sjukdom. I dag er det mange som føler seg utrygge for kva som skjer dersom dei blir sjuke, seier Bente Dankertsen.