Betre liv for nordiske høner

Framleis er det ein del austeuropeiske og vestlege land som slit med finansane som ennå ikkje har gjennomført omlegginga. Dette gjeld til dømes Hellas, Italia, Spania, Portugal og Polen, seier Aksel Fiskaa, organisasjonssjef for egg i Nortura, til Bondebladet.

I Norge har alle produsentar som leverer konsumegg til Nortura og til private grossistar av egg gjennomført omlegginga i tide. Sverige har for øvrig vore omstilt lenge, faktisk frå før tusenårsskiftet.

Nokre unnatak

Nokre unnatak finst det likevel. Det skal etter kva Bondebladet forstår, vera eggprodusentar som sel direkte frå garden som ennå ikkje har lagt om, og som dermed bryt regelverket.

I løpet av dei siste åra kor eggprodusentane har gjennomført omlegginga, har vi samstundes fått ei strukturendring i norsk eggproduksjon. Talet på eggprodusentar har gått ned - men som kompensasjon for dei som slutta, så har dei som har omstilt auka produksjonen opp til konsesjonsgrensa på 7500 verpehøns.

- Difor kan vi seia det slik at for kvar produsent som omstilte, så forsvann éin produsent. Dei som har gått ut gjaldt i all hovudsak mindre produsentar, slik at vi no har fått eit eggvolum som er svært godt tilpassa marknadsbehovet, seier Aksel Fiskaa.

Reint konkret har hatt en avskalling på rundt 200 eggprodusentar dei siste par åra, og halvert talet på produsentar dei siste fem-seks åra. No står vi att med om lag 460 produsentar av egg, med rundt 3 millionar verpehøns.

Drøye halvparten av desse lever i frittgåande besetningar, resten i miljøinnreiing. Trøndelag har flest frittgåande, og Rogaland har satsa mest på miljøinnreiing.

Nortura har ein en årsproduksjon på om lag 40.000 tonn konsumegg. Forbruket av egg har auka dei siste åra. I gjennomsnitt et kvar nordmann mellom tre og fire egg i veka.

God dyrevelferd

- Begge driftsformene miljøinnreiing og systemet med frittgåande høns gjev god dyrevelferd, slår Fiskaa fast.

- Det er vanskeleg å konstatera kven av desse som er best. Miljøinnreiing inneber at hønene får det romslegare, med tilgjenge til vagle, sandbad, eiga rugekasse og mulegheit til å kvessa klør og nebb. Bustaden vert i de fleste tilfelle delt av ni høner.

- Dette er jo eit lite samfunn å halda orden på, både for hønene og for oss som passar på dei. Trivselstesten består jo i at dei stort sett legg eit egg av høg kvalitet kvar einaste dag, seier Louise Gjør til nortura.no. Ho har ei besetning på 7500 verpehøner på garden sin i Stange i Hedmark.

Gjør har investert 3,5 millionar kroner i nytt hønsehus. Andre har måtta bruka endå meir. Til saman har fjørfenæringa investert opp mot 2 milliardar kroner på modernisering de siste åra. Bakgrunnen er eit EU-direktiv som frå 1. januar 2012 innebar forbod mot gamle, nakne nettingbur.

Revolusjon

- Dette har vore eit tungt løft for mange bønder, både praktisk og økonomisk, men som næring er vi stolte av resultatet. Både vi, forbrukarane og dyra har grunn til å vera fornøgde, held Louise Gjør fram.

Eggnæringa har med dette vore gjennom ein liten revolusjon, seier leiar i Norsk Fjørfelag, David Koht-Norbye.

- Det betyr ikkje at tilhøva var så dårlege før, men krava til dyrevelferd har auka og resultert i den kanskje største omstillinga i norsk landbruk i moderne tid, ifylgje Koht-Norbye.

- Omdømet for fjørfenæringa er avhengig av om den greier å levera høg matkvalitet produsert på ein etisk forsvarleg måte.

- Mange gode krefter har medverka til å heisa dyrevelferd høgare opp på dagsordenen, og det synest vi er bra. Ikkje minst er det positivt at forbrukarane sjølve engasjerer seg, seier Ellen Flø Skagen, informasjonssjef i Nortura.